Tax inspector investigating financial documents through magnifying glass, forensic accounting or financial forensics, inspecting offshore company financial papers, documents and reports.

Komisja Europejska przeprowadziła w 2012 roku i 2017 roku badania dotyczące korupcji w europejskiej służbie zdrowia. Badania obejmowały całą Unię Europejską, ze szczególnym naciskiem na wybrane państwa, w tym Polskę. Co zmieniło się w ostatnich latach? Jakie obszary nadal wymagają poprawy?

Skąd pomysł na badanie?

Sektor ochrony zdrowia jest jednym z najbardziej podatnych na korupcję sektorów gospodarki. Jednocześnie, jak zauważa Komisja Europejska, problematyka korupcji w tym sektorze nie jest wystarczająco dobrze opisana i konieczne jest ciągłe prowadzenie badań w tym zakresie. Spowodowało to, że w roku 2012 i 2017  Komisja Europejska przeprowadziła badania porównawcze na temat korupcji w sektorze ochrony zdrowia. Obejmowały one m.in. analizy przepisów prawa państw członkowskich, statystyk skuteczności ich stosowania oraz spotkania i ankiety przeprowadzane z osobami związanymi z sektorem ochrony zdrowia.

Jakie obszary są najbardziej narażone na korupcję?

W wyniku badania zidentyfikowano sześć głównych obszarów ryzyka korupcyjnego w sektorze ochrony zdrowia, tj.:

  1. Płatności za szybszy bądź uprzywilejowany dostęp do usług medycznych;
  2. Wpływanie na wyniki postępowań przetargowych;
  3. Marketing;
  4. Nadużywanie pełnionej funkcji;
  5. Wyłudzanie refundacji leków i wyrobów medycznych;
  6. Wyłudzanie recept.

Powyższe obszary oznaczono jako ryzykowne w niemalże każdym badanym państwie. Były to również obszary na których skupiano się szczególnie w dalszych analizach.

Jakie wnioski płyną z badania?

W wyniku przeprowadzonych badań Komisja Europejska sformułowała następujące wnioski:

  1. Zgodnie ze statystykami, korupcja w sektorze medycznym jest ściśle związana z ogólnym poziomem korupcji w państwach członkowskich UE;
  2. Przekupstwo jest jednym z głównych wyzwań w usługach medycznych, w szczególności w krajach Europy Wschodniej i Południowej;
  3. Zachowania korupcyjne polegające na uprzywilejowanym dostępie pacjentów do usług publicznych placówek są powszechną praktyką nawet w krajach z bardzo wysokim wskaźnikiem postrzegania korupcji;
    –  Zachowania te przejawiają się na uprzywilejowanym traktowaniu pacjentów poprzez lekarzy prowadzących własną działalność gospodarczą a jednocześnie pracujących w publicznej służbie zdrowia. Pacjent umawiając się na prywatną wizytę u konkretnego lekarza może szybciej uzyskać specjalistyczne badania w publicznych placówkach.
  4. Przejrzyste procedury przetargowe są kluczowe w walce z korupcją w zamówieniach publicznych;
  5. Następuje wzrost działań mających na celu wyeliminowanie nieuczciwych praktyk rynkowych w reklamie skierowanej do personelu medycznego, zarówno na poziomie wspólnotowym jak i państw członkowskic

Jak wygląda sytuacja w Polsce?

Badania wykazały, że najbardziej powszechną praktyką korupcyjną w Polsce jest nieuczciwe wpływanie na wyniki postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Najczęściej przejawia się to poprzez konsultowanie się zamawiających i wykonawców jeszcze przed ogłoszeniem zamówienia. Ustalają oni wspólnie bardzo szczegółowo przedmiot zamówienia, tak aby tylko konkretny dostawca był w stanie spełnić jego warunki.

Częstą praktyką w Polsce bywają również nieuczciwe praktyki rynkowe w reklamie wobec personelu szpitali i aptek. Pomimo szerokiego poziomu regulacji w tym zakresie nadal zdarzają się próby obejścia przepisów.

Badania wykazały również wzrost antykorupcyjnych inicjatyw związków firm działających w sektorze ochrony zdrowia. Dzięki nim, coraz bardziej powszechne staje się wdrażanie kodeksów etycznych, procedur antykorupcyjnych oraz systemów compliance zarówno w podmiotach publicznych jak i prywatnych.

Podsumowanie

Badanie wykazało, że pomiędzy 2012 a 2017 rokiem skala korupcji w unijnym sektorze zmniejszyła się, lecz nadal wymagane są dalsze działania na poziomie ustawodawstwa unijnego. Jednocześnie zauważono pozytywny trend objawiający się w publicznych i prywatnych inicjatywach mających na celu ograniczenie patologicznych zjawisk.

Cały tekst badania dostępny jest pod adresem: https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/20170928_study_on_healthcare_corruption_en.pdf

Jędrzej Stępniowski

Jędrzej Stępniowski
Prawnik, Associate

jedrzej.stepniowski@dzp.pl

Marek Paluch

Marek Paluch
Legal Assistant

Marek.Paluch@dzp.pl

Komentarze

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *